ഇന്ത്യയിലെ റീട്ടെയിൽ ഡെറിവേറ്റീവ് വിപണിയിൽ ട്രേഡർമാരുടെ പങ്കാളിത്തം കുറഞ്ഞെങ്കിലും നഷ്ടത്തിന്റെ ചിത്രം ഇപ്പോഴും ആശങ്കപ്പെടുത്തുന്നതായി സെബിയുടെ പുതിയ പഠനം. 2025-26 സാമ്പത്തിക വർഷത്തിൽ വ്യക്തിഗത നിക്ഷേപകർ ഇക്വിറ്റി ഫ്യൂച്ചേഴ്സ് ആൻഡ് ഓപ്ഷൻസ് വിഭാഗത്തിൽ ആകെ ₹91,685 കോടി നഷ്ടപ്പെടുത്തിയെന്നാണ് പഠനത്തിലെ പ്രധാന കണ്ടെത്തൽ.
അതേസമയം, എഫ്&ഒയിൽ സജീവമായി പങ്കെടുത്ത വ്യക്തികളുടെ എണ്ണം മുൻവർഷത്തെ അപേക്ഷിച്ച് 18 ശതമാനം കുറഞ്ഞു. 2015-16ന് ശേഷമുള്ള ആദ്യത്തെ ഇടിവാണിത്.
FY26ൽ റീട്ടെയിൽ നിക്ഷേപകർ ഉൾപ്പെടെയുള്ള വ്യക്തിഗത വിഭാഗത്തിലെ സജീവ ട്രേഡർമാരുടെ എണ്ണം 1.062 കോടിയിൽ നിന്ന് 87.5 ലക്ഷമായി കുറഞ്ഞു.
പുതിയതായി വിപണിയിലെത്തിയവരുടെ എണ്ണത്തിലും വലിയ ഇടിവുണ്ടായി. FY25ൽ 34.3 ലക്ഷം പുതിയ ട്രേഡർമാർ എത്തിയപ്പോൾ FY26ൽ ഇത് 20.8 ലക്ഷമായി കുറഞ്ഞു. ഇതിനിടെ ഏകദേശം 46 ലക്ഷം പേർ ഒരു ഘട്ടത്തിൽ ട്രേഡിംഗ് നിർത്തി പിന്നീട് വിപണിയിലേക്ക് തിരിച്ചെത്തിയില്ല. പ്രത്യേകിച്ച് വാർഷിക ടേണോവർ ₹10,000ൽ താഴെയുള്ള ചെറിയ ട്രേഡർമാരിലാണ് പിന്മാറ്റം കൂടുതൽ പ്രകടമായത്.
എഫ്&ഒയിലെ നഷ്ടത്തിന്റെ പ്രധാന കേന്ദ്രമായി തുടരുന്നത് ഓപ്ഷൻ ട്രേഡിംഗാണ്. FY26ൽ വ്യക്തിഗത ട്രേഡർമാരുടെ മൊത്തം നഷ്ടത്തിന്റെ 92 ശതമാനവും ഓപ്ഷനുകളിൽ നിന്നാണ് ഉണ്ടായത്. ഇതിൽ തന്നെ ഏകദേശം 23 ശതമാനം ട്രേഡർമാർ ഓപ്ഷൻ വിഭാഗത്തിലെ നഷ്ടത്തിന്റെ 90 ശതമാനത്തോളം വഹിച്ചതായും സെബി കണ്ടെത്തി.
നഷ്ടം നേരിട്ട ട്രേഡർമാർക്ക് ശരാശരി ₹1.47 ലക്ഷം നഷ്ടമുണ്ടായപ്പോൾ ലാഭം നേടിയ ട്രേഡർമാരുടെ ശരാശരി ലാഭം ₹1.22 ലക്ഷമായിരുന്നു. അതായത് നഷ്ടം നേരിട്ടവരുടെ ശരാശരി നഷ്ടം ലാഭം നേടിയവരുടെ ശരാശരി ലാഭത്തേക്കാൾ 21 ശതമാനം കൂടുതലാണ്.
ഓപ്ഷൻ ട്രേഡിംഗിന്റെ ആധിപത്യം പങ്കാളിത്ത കണക്കുകളിലും വ്യക്തമാണ്. FY26ൽ 99.3 ശതമാനം വ്യക്തിഗത ട്രേഡർമാരും കുറഞ്ഞത് ഒരിക്കലെങ്കിലും ഓപ്ഷനിൽ ട്രേഡ് ചെയ്തു. 93 ശതമാനം പേർ ഓപ്ഷനിൽ മാത്രമാണ് ട്രേഡ് ചെയ്തത്.
ഫ്യൂച്ചേഴ്സിൽ പങ്കെടുത്തത് 6.6 ശതമാനം പേർ മാത്രമാണ്. നഷ്ടം നേരിട്ടവരുടെ അനുപാതവും ഓപ്ഷനിൽ കൂടുതലായിരുന്നു. ഓപ്ഷൻ ട്രേഡർമാരിൽ 87.7 ശതമാനം പേർ നഷ്ടത്തിലായപ്പോൾ ഫ്യൂച്ചേഴ്സിൽ ഇത് 66 ശതമാനമായിരുന്നു.
ലിവറേജും ഉയർന്ന റിസ്കും ഉൾപ്പെടുന്ന ഡെറിവേറ്റീവ് വിപണിയിൽ റീട്ടെയിൽ നിക്ഷേപകർക്ക് നഷ്ടമുണ്ടാകുന്ന പ്രവണത ആഗോള തലത്തിലെ പഠനങ്ങളുമായും പൊരുത്തപ്പെടുന്നതാണെന്ന് സെബി ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു.
യുവാക്കളും ചെറിയ നഗരങ്ങളിൽ നിന്നുള്ളവരുമാണ് എഫ്&ഒ വിപണിയിലെ പ്രധാന പങ്കാളികളായി മാറുന്നത്. FY26ൽ 30 വയസിന് താഴെയുള്ളവർ വ്യക്തിഗത ട്രേഡർമാരുടെ 43 ശതമാനമായി. FY22ൽ ഇത് 31 ശതമാനം മാത്രമായിരുന്നു. എന്നാൽ ഈ യുവ ട്രേഡർമാരിൽ ഏകദേശം 89 ശതമാനം പേർക്കും നഷ്ടമുണ്ടായി.
വാർഷിക വരുമാനം ₹5 ലക്ഷത്തിൽ താഴെയുള്ളവർ ആകെ വ്യക്തിഗത ട്രേഡർമാരുടെ ഏകദേശം മൂന്ന് നാലിലൊന്നാണ്. ഇവർ മൊത്തം ടേണോവറിന്റെ 43 ശതമാനം സംഭാവന ചെയ്തെങ്കിലും ആകെ നഷ്ടത്തിന്റെ 53 ശതമാനവും വഹിച്ചതായി പഠനം വ്യക്തമാക്കുന്നു.
ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യ 30 നഗരങ്ങൾക്ക് പുറത്തുള്ള ട്രേഡർമാർ ഇപ്പോൾ വ്യക്തിഗത പങ്കാളിത്തത്തിന്റെ ഏകദേശം മൂന്നിൽ രണ്ട് ഭാഗമാണ്. ടേണോവറിന്റെ ഏകദേശം പകുതിയും ഈ വിഭാഗത്തിൽ നിന്നാണ്.
അതേസമയം, വ്യക്തിഗത ട്രേഡർമാരുടെ നഷ്ടത്തിന് വിപരീതമായ ചിത്രമാണ് പ്രൊപ്രൈറ്ററി ട്രേഡിംഗ് സ്ഥാപനങ്ങളിലും സ്ഥാപന നിക്ഷേപകരിലും കാണുന്നത്. പ്രൊപ്രൈറ്ററി ട്രേഡിംഗ് സ്ഥാപനങ്ങൾ ഏകദേശം ₹44,000 കോടി മൊത്തം ലാഭവുമായി മുന്നിലെത്തി.
വിദേശ പോർട്ട്ഫോളിയോ നിക്ഷേപകർ ഏകദേശം ₹14,000 കോടിയും കോർപ്പറേറ്റുകൾ ₹8,000 കോടിയും ലാഭമുണ്ടാക്കി. മ്യൂച്വൽ ഫണ്ടുകളും പാർട്ണർഷിപ്പ് സ്ഥാപനങ്ങളും ഏകദേശം ₹3,000 കോടി വീതം ലാഭിച്ചു.
FPIകളുടെയും പ്രൊപ്രൈറ്ററി ട്രേഡിംഗ് ഡെസ്കുകളുടെയും ലാഭത്തിന്റെ 99 ശതമാനവും ആൽഗോരിതമിക് ട്രേഡിംഗിലൂടെയായിരുന്നു എന്നതും ശ്രദ്ധേയമാണ്.
റീട്ടെയിൽ പങ്കാളിത്തത്തിലെ ഇടിവിന് സെബിയുടെ നിയന്ത്രണ നടപടികൾക്ക് പങ്കുണ്ടാകാമെങ്കിലും, അതിനെ നേരിട്ടുള്ള കാരണമായി കാണാനാകില്ലെന്ന് റെഗുലേറ്റർ വ്യക്തമാക്കുന്നു.
2024 നവംബറിൽ അവതരിപ്പിച്ച വിവിധ നടപടികൾക്ക് ശേഷം, പ്രത്യേകിച്ച് ഇൻഡക്സ് ഓപ്ഷനുകളിൽ പങ്കാളിത്തത്തിൽ തുടക്കത്തിൽ വലിയ ഇടിവുണ്ടായി. പിന്നീട് ടേണോവർ വീണ്ടും ശക്തമായി തിരിച്ചുവന്നു.
അതേസമയം, ടേണോവർ അഞ്ച് ശതമാനം കുറഞ്ഞിട്ടും ഇടപാട് ചെലവ് ഏകദേശം ₹25,000 കോടിയിൽ തന്നെ തുടർന്നു. ബ്രോക്കറേജ് ചെലവിലെ കുറവ് സെക്യൂരിറ്റീസ് ട്രാൻസാക്ഷൻ ടാക്സ് (STT) വരുമാനത്തിലെ 35 ശതമാനം വർധന ഭാഗികമായി നികത്തി.
ഒറ്റവാക്കിൽ പറഞ്ഞാൽ, ഇന്ത്യയിലെ എഫ്&ഒ വിപണിയിൽ റീട്ടെയിൽ പങ്കാളിത്തം കുറയുന്നുണ്ടെങ്കിലും നഷ്ടസാധ്യത കുറയുന്നില്ലെന്നാണ് FY26ലെ കണക്കുകൾ നൽകുന്ന പ്രധാന സന്ദേശം.
വിപണിയിലേക്ക് പുതുതായി എത്തുന്നവരുടെ എണ്ണം കുറഞ്ഞു, നിരവധി ചെറിയ ട്രേഡർമാർ പിന്മാറി. എന്നാൽ തുടരുന്നവരിൽ വലിയൊരു വിഭാഗവും നഷ്ടത്തിലാണ്. പ്രത്യേകിച്ച് ഓപ്ഷൻ ട്രേഡിംഗിലെ ഉയർന്ന നഷ്ടനിരക്ക്, യുവാക്കളുടെയും കുറഞ്ഞ വരുമാനക്കാരുടെയും വലിയ പങ്കാളിത്തം, ആൽഗോരിതമിക് ട്രേഡിംഗിലൂടെ സ്ഥാപനങ്ങൾ നേടുന്ന നേട്ടം എന്നിവ ഇന്ത്യൻ ഡെറിവേറ്റീവ് വിപണിയുടെ മാറുന്ന സ്വഭാവത്തിലേക്കാണ് വിരൽചൂണ്ടുന്നത്.
